Wanneer hebt u een bouwvergunning (omgevingsvergunning) nodig?

Vergunningsplicht, meldingsplicht of vrijstelling van vergunning

Verbouw- of nieuwbouwplannen? In België valt bouwen onder de omgevingsvergunning (vroeger: bouwvergunning). Afhankelijk van wat u doet, geldt vergunningsplicht, meldingsplicht of een vrijstelling van vergunning. Hieronder schetsen we de grote lijnen – uw gemeente en regio (Vlaanderen, Brussel of Wallonië) bepalen de exacte regels.

Vergunningsplicht: dit vraagt een echte vergunning

• Nieuwbouw en aanbouwen/uitbreidingen: doorgaans vergunningsplichtig, inclusief stabiliteits- en funderingswerken.

• Stabiliteitswerken: binnen de bestaande woning (bv. draagmuur doorbreken, poutrel plaatsen).

• Gevelwijziging: aanpassen van materiaal, ramen/deuren, isolatie met wijziging van uitzicht.

• Functiewijziging: van woning naar handelszaak of omgekeerd.

• Sloopwerken: vaak vergunning of melding vereist; aandacht voor asbest en afvalstromen.

• Bijgebouwen (garage, tuinhuis, veranda): vergunningsstatus hangt af van afmetingen, hoogte, inplanting en perceelvoorschriften.

In deze dossiers is regelmatig een architect verplicht (onder andere bij nieuwbouw, constructieve ingrepen en aanzienlijke uitbreidingen). Deze zorgt voor plannen, stabiliteit, EPB/energie en de vergunningsaanvraag.

Meldingsplicht: eenvoudiger, maar niet vrij spel

Voor beperkte ingrepen kan een melding volstaan. Denk aan kleinere uitbreidingen of bijgebouwen binnen strikte grenzen, of aanpassingen die het straatbeeld nauwelijks wijzigen. Een melding betekent: u verwittigt de overheid vóór de start met basisdocumenten. De gemeentelijke voorschriften (RUP, BPA, verkavelingsvoorschriften) blijven bepalend.

Vrijstelling: wat vaak zonder vergunning kan

Kleine werken zijn soms vrijgesteld:

• Interieurwerken zonder stabiliteitsimpact (bijvoorbeeld keuken/badkamer vernieuwen binnen bestaande wanden).

• Onderhoudswerken en beperkte energetische verbeteringen.

• Zonnepanelen op het dak zijn vaak vrijgesteld; op het terrein of met zichtbare impact kunnen ze meldings- of vergunningsplichtig zijn.

• Schotelantennes en technische installaties: status hangt af van diameter, plaatsing en zichtbaarheid.

Let op: ook bij vrijstelling moet u de stedenbouwkundige voorschriften respecteren (afstand tot perceelgrenzen, hoogte, erfgoed, groenzones, et cetera).

Vlaanderen, Brussel of Wallonië: zelfde kapstok, andere details

De regionale regelgeving verschilt in drempels, definities en procedures. Bovendien kunnen gemeentelijke voorschriften strenger zijn dan de basisregels. Controleer daarom altijd het omgevingsloket en vraag desnoods voorafgaand advies.

Twijfelt u tussen vergunningsplicht, meldingsplicht of vrijstelling? Algemene Bouwonderneming Debal Erik bekijkt uw plannen, toetst ze aan lokale voorschriften en werkt samen met uw architect een haalbaar traject uit. Neem contact op – zo vertrekt u met zekerheid en voorkomt u onaangename verrassingen.